Toleransı birlikte konuşalım

Tolerans, bir ölçünün ne kadar sapabileceği. Resimde 50 mm yazan bir ölçü hiçbir tezgâhta tam 50,000 mm çıkmıyor; soru şu: 49,9 kabul mü, 49,98 mi gerekiyor?

Bunun fiyata etkisi büyük. Kabaca: standart toleransta bir geçişte biten parça, dar toleransta ölçü kontrolü, ikinci paso ve bazen taşlama istiyor. Tezgâh süresi ikiye katlanabiliyor.

Nerede dar tolerans gerekir. Yatak oturma yüzeyleri, sızdırmazlık yüzeyleri, başka bir parçaya geçme yapan çaplar. Bunlar gerçekten dar olmalı.

Nerede gerekmez. Dış görünüş yüzeyleri, delik merkezleri arası (çoğu zaman), serbest kalan boylar, pah ve radyus ölçüleri. Resimde bunlara da dar tolerans yazılmışsa genelde şablondan gelmiş oluyor.

Resmi gönderdiğinizde hangi ölçülerin kritik olduğunu soruyoruz. İsterseniz resim üzerinde işaretleyelim, onayınızı alıp öyle işleyelim. Bu bir pazarlık değil; hangi yüzeyin neyle eşleştiğini bilen tek kişi genelde parçayı tasarlayan kişi.

Ölçüm. Kritik ölçüleri mikrometreyle ve komparatörle kontrol ediyoruz, kayıt tutuyoruz. Seri işlerde ilk parça onayı (numune) gönderiyoruz; onaylamadan seriye geçmiyoruz.

Neyi yapamayız. ± 0,005 mm ve altı toleranslar taşlama ve honlama işi; o tezgâhlar bizde yok. Böyle bir iş gelirse yapamayacağımızı söylüyoruz. Alıp deneyip sonra "olmadı" demek kimseye fayda getirmiyor.