Web sitesi sözleşmesinde atlanan maddeler

Sözleşme konuşmasında iki madde herkesin aklına geliyor: bedel ve teslim tarihi. Sorun da genelde bu ikisinden çıkmıyor. Projelerin altıncı ayında yaşanan tartışmaların neredeyse hepsi yazılmamış maddelerden doğuyor: "bu revizyon kapsam içindeydi", "kodu bize verecektiniz", "alan adı kimin üstüne kayıtlı".

Aşağıdakiler, kendi sözleşmemizde bulunan ve teklif görüşmesinde tek tek konuştuğumuz başlıklar. Başka bir firmayla çalışacaksanız da aynı maddeleri sorun.

Bedel: neyin karşılığı, ne zaman ödeniyor

Rakamın yanında iki bilgi daha durmalı. Birincisi ödeme planı: genelde başlangıçta bir avans, tasarım onayında bir dilim, yayında kalanı. İkincisi, bu rakamın neyin karşılığı olduğu. "Kurumsal web sitesi" cümlesi hiçbir şey tarif etmiyor.

Kapsamı sayfa şablonu üzerinden yazmak en anlaşılır yol: kaç farklı sayfa düzeni tasarlanacak, kaç dil olacak, form kaç tane. Yirmi sayfalık bir site beş şablondan kurulabilir; şablon sayısı fiyatı belirleyen asıl kalem, sayfa sayısı değil. Bu ayrımı fiyat yazımızda ayrıntılı anlattık.

Kapsam dışı iş çıkarsa ne olacağı da aynı maddede durmalı. Saatlik ya da iş bazlı bir birim fiyat yazılıysa, sonradan pazarlık olmuyor.

Süre: takvim iki taraflı işler

Teslim süresi tek başına bir taahhüt değil. Metinler geç gelirse, fotoğraflar gelmezse, onay iki hafta beklerse takvim kayar. Bunu sözleşmeye yazmak ajansı korumak gibi görünüyor ama asıl işi müşteriye yarıyor: kimin neyi ne zaman vereceği yazılıysa proje takip edilebilir hale geliyor.

Pratikte işe yarayan biçim şu: her aşama için süre değil, "şu teslim alındıktan sonra şu kadar iş günü" yazmak. İçeriğin projeyi nasıl kilitlediğini içerik hazırlama yazısında örnekledik.

Revizyon: sayı değil, aşama

"Sınırsız revizyon" yazan teklife temkinli yaklaşın. Sınırsız olan şey ya fiyata gizlenmiştir ya da ilk tartışmada biter.

Sağlıklı kurgu şöyle: tasarım aşamasında belirli sayıda revizyon turu var, tasarım onaylandıktan sonra tasarım donuyor. Geliştirme başladıktan sonra gelen düzen değişikliği yeni iş sayılıyor. Bunu kabalık olsun diye yazmıyoruz; onaylanmış bir tasarım üzerine kod yazılıyor ve düzen değişince o kodun bir kısmı çöpe gidiyor.

Sözleşmede şu üçü net olsun: kaç tur, hangi aşamada donuyor, dondurulduktan sonraki talep nasıl fiyatlanıyor.

Kaynak kod devri: ayrı bir kalem

En çok atlanan madde bu ve en pahalıya mal olanı da bu.

Bir web sitesi teslim aldığınızda elinizde ne olduğunu ayırmak gerekiyor:

• Yayındaki site ve içeriği. Bunlar sizin. İçerik, görseller, veriler, alan adı.
• Yönetim paneli erişimi. Sizin. Teslimde kullanıcı adı ve parolayla birlikte veriliyor.
• Kaynak kod. Bu ayrı bir konu. Sitenin arkasındaki yazılım, o ajansın kendi altyapısı olabilir ve başka projelerde de kullanıyordur.

Biz kaynak kodun devrini standart teslimatın parçası olarak vaat etmiyoruz. Ama isteyene kapalı da değil: sözleşmede ayrı kalem olarak fiyatlanıyor, karşılığında ne verileceği yazılıyor. Devir isteniyorsa görüşmede söyleyin, teklif ona göre çıksın. Sonradan konuşulduğunda taraflar arasında beklenti farkı çıkıyor.

Ajans kaynak kodu vermiyorsa bu tek başına kötü bir şey değil. Kötü olan, vermediğini söylememesi. Sözleşmede kod devri geçmiyorsa devir yok demektir; "veririz herhalde" diye varsaymayın.

Hesaplar kimin üstüne

Alan adı, barındırma, Google Analytics, Search Console, Google Ads, e-posta. Bunların hepsi ayrı hesaplar ve hepsi sizin adınıza açılmalı. Ajans kendi hesabından yönetiyorsa ayrıldığınız gün geçmiş veriniz de gidiyor.

Sözleşmeye tek cümle yeter: tüm hesaplar firmanın adına açılır, ajans yönetici olarak eklenir. Alan adı kaydının neden sizin üstünüzde olması gerektiğini alan adı yazısında ayrıca anlattık.

Devir teslimde ne veriliyor

Teslim bir tarih değil, bir liste. Şunların yazılı olması lazım:

Bu listeyi teslim gününde değil, sözleşmeyi imzalarken isteyin.

Garanti ile bakım aynı şey değil

Garanti, teslim edilen işin hatalarının düzeltilmesi. Form çalışmıyorsa, sayfa telefonda bozuluyorsa bu garanti kapsamı ve süresi sözleşmede yazılı olmalı.

Bakım ise devam eden bir hizmet: güncellemeler, yedek kontrolü, küçük içerik değişiklikleri. İkisini aynı maddede birleştiren sözleşmelerde garanti kapsamı belirsizleşiyor. Bakımın gerçekten kime gerektiğini bakım yazımızda yazdık.

Fesih ve gecikme

Kimse bu maddeyi okumak istemiyor, sonra ihtiyaç duyulduğunda yok oluyor. İki durumu kapsaması yeterli: taraflardan biri işi bırakırsa o ana kadar yapılan işin bedeli nasıl hesaplanır, gecikme olursa ne uygulanır.

Gecikme maddesi yazarken sebebin kime ait olduğunu ayırın. Müşteri içeriği geç verdiyse gecikme cezası işlememeli; ajans onaylı tasarımı zamanında geliştirmediyse işlemeli.

Teklif sözleşmenin eki mi

Çoğu anlaşmazlık burada başlıyor. Teklifte kapsam ayrıntılı yazılmış oluyor, sözleşmede ise "web sitesi tasarımı ve yazılımı" gibi tek satır kalıyor. Sonra "teklifte şu da vardı" cümlesi geliyor ve kimse kimseyi ikna edemiyor.

Çözüm bir cümle: teklif, kapsam listesi ve varsa bilgi mimarisi taslağı sözleşmenin eki sayılır. Ekler imzalı olsun, tarih taşısın. Sonradan kapsam değişirse yeni bir ek düzenlenir.

Bu madde sadece ajansı değil, sizi de koruyor. Kapsam yazılıysa "bu da dahil değil mi" tartışması yaşanmıyor.

Kişisel veri: kim veri sorumlusu, kim veri işleyen

Sitenizde iletişim formu varsa kişisel veri topluyorsunuz ve bunun yasal sorumlusu sizsiniz. Ajans ise sunucuya erişimi olduğu için veri işleyen konumunda.

Sözleşmeye şu üçünün yazılması gerekiyor: ajansın veriyi hangi amaçla işleyeceği, kimlerle paylaşacağı (çoğunlukla hiç kimseyle), sözleşme bitince erişimin nasıl kapatılacağı. Formlarda hangi metinlerin bulunması gerektiğini KVKK yazımızda ayrı anlattık.

Sunucuya erişimi olan kişilerin listesi de yazılı olsun. Projeden ayrılan bir geliştiricinin erişimi kapatılmadığında sorun yıllar sonra çıkıyor.

Gizlilik ve referans izni

İki yönlü bir madde. Ajans sizin verinizi, fiyat listenizi, müşteri listenizi paylaşmayacak. Siz de ajansın sizi referans olarak göstermesine izin verip vermediğinizi belirteceksiniz. Özellikle sanayi tarafında bu izin verilmiyor ve verilmemesi gayet normal; sözleşmede yazılıysa sonradan tartışma çıkmıyor.

Sonraki adım

Elinizde bir teklif varsa bu sekiz başlığı üstünde işaretleyin. Eksik olanları sorun. Cevap veremiyorsa sorun teklifte değil, karşı tarafın süreç disiplininde.

Bizim projelerde adımların hangi sırayla ilerlediğini süreç sayfamızda anlattık; teklif almak isterseniz teklif formu üzerinden yazabilirsiniz. Ajans seçerken bakılacak diğer ölçütler ajans seçimi yazımızda duruyor.