OSBSA Bilişim

Sık sorulan sorular

Görüşmelerde en çok karşılaştığımız sorular ve doğrudan yanıtları. Aradığınızı bulamazsanız yazın, ekleyelim.

fiyat

Bir kurumsal web sitesi ne kadara mal olur?

Rakamı dört şey belirliyor: kaç farklı sayfa şablonu gerekiyor, tasarım sıfırdan mı kurulacak, özel bir yazılım yazılacak mı ve metinleri kim yazacak. Sitede fiyat listesi yayımlamıyoruz, çünkü kapsamı bilmeden verilen rakam ya fazlasını ya eksiğini kapsıyor. Bir telefon görüşmesinde bu dördünü konuşup aynı gün yazılı teklif gönderiyoruz. Paket kapsamlarını /paketler sayfasında kalem kalem görebilirsiniz.

Aynı işe neden çok farklı fiyatlar veriliyor?

Çünkü teklifler aynı işi tarif etmiyor. Biri hazır tema kurulumunu anlatıyor olabilir, diğeri sıfırdan arayüz ve özel yazılımı. Karşılaştırmadan önce dört soruyu ikisine de sorun: tema mı kullanılıyor, kaç revizyon var, metinleri kim yazıyor, kod teslimde kimde kalıyor. Cevaplar tutmuyorsa rakamları yan yana koymanın anlamı yok.

Site yayına girdikten sonra yıllık hangi giderler oluyor?

Sabit olanlar: alan adı yenilemesi ve barındırma bedeli. SSL sertifikası çoğu kurulumda ücretsiz alınabiliyor, ayrı kalem olmuyor. Bunların dışındakiler tercihe bağlı: bakım anlaşması, aylık arama motoru çalışması, reklam bütçesi. Hangisinin sizin için gerekli olduğunu ilk görüşmede konuşup teklife ayrı satır olarak yazıyoruz.

Bakım anlaşması zorunlu mu?

Hayır. Anlaşma yapmasanız da siteniz çalışır, içeriğinizi panelden kendiniz değiştirirsiniz. Fark şurada: bakım varsa güncellemeler, yedek kontrolleri ve güvenlik yamaları siz fark etmeden yapılır. Yoksa bir sorun çıktığında bizi arar, iş bazlı ücret ödersiniz.

Google Ads için ne kadar bütçe ayırmalıyım?

Bunu sektörünüzdeki tıklama maliyeti belirliyor ve sektörler arasında ciddi fark var. Hesabınızı açıp anahtar kelimelerinize baktığımızda bir gün içinde gerçekçi bir aralık söyleyebiliriz. Şunu baştan netleştirelim: reklam bütçesi doğrudan Google'a sizin hesabınızdan gider, bizim gelirimiz sadece yönetim bedelidir.

Bütçem çok dar, yine de bir şey yapılabilir mi?

Genellikle evet, ama sıralamayı değiştirmek gerekir. Dar bütçede sıfırdan tasarım yerine hazır altyapı üzerinde çalışıp parayı içeriğe ve görünürlüğe ayırmak daha iyi sonuç veriyor. Bütçenin tamamını kuruluma harcayıp siteyi kimsenin bulamayacağı bir yerde bırakmak en sık gördüğümüz hata.

surec

Bir web sitesi ne kadar sürede teslim edilir?

Takvimi kod yazma hızı değil, içerik ve onay hızı belirliyor. Metinleri, fotoğrafları ve ürün bilgisi hazır olan bir firmada iş belirgin şekilde erken bitiyor. Keşif görüşmesinden sonra kapsam belgesiyle birlikte tarihli bir takvim veriyoruz ve gecikme riski taşıyan adımları orada işaretliyoruz. Tahmini süreyi görüşmede söylüyoruz, burada genel bir rakam yazmak yanıltıcı olurdu.

Kaç revizyon hakkım var?

Revizyon hakkı tasarım aşamasında geçerli ve paketinizde sayıyla yazılı. Bir tur, tek seferde topladığınız geri bildirimlerin uygulanması demek. Parça parça gelen talepler ayrı tur sayılıyor, bu yüzden görüşleri toplayıp bir defada iletmenizi rica ediyoruz. Kodlama başladıktan sonra gelen tasarım değişikliği ek kalem oluyor; sebebi keyfi değil, kodlanmış bir bölümü yeniden kurgulamak çizmekten uzun sürüyor.

Site metinlerini kim yazıyor?

İkisi de olur. Metinleri siz verirseniz yerleşimini ve arama motoru düzenlemesini biz yaparız. Yazmamızı isterseniz ayrı kalem olarak fiyatlanır: sizinle bilgi toplama görüşmesi yapar, taslağı onayınıza sunarız. Teknik ürün bilgisi her durumda sizden gelmek zorunda; kaynak olmadan doğru metin çıkmıyor.

Projeyle kim ilgilenecek, muhatabım kim olacak?

İşi yapan kişiyle doğrudan konuşursunuz. Araya hesap yöneticisi koymuyoruz. Karşılığında sizden de tek bir karar verici belirlemenizi istiyoruz. Onay üç kişiye sorulduğunda süreç uzuyor, bunu defalarca gördük.

Fotoğraf ve görselleri siz mi sağlıyorsunuz?

Çekim teklife dahil değil, ayrı planlanıyor. Elinizde kullanılabilir fotoğraf yoksa iki yol var: bir fotoğrafçıyla çekim organize etmek ya da geçici olarak lisanslı stok görselle yayına çıkmak. Üretim yapıyorsanız kendi tesisinizin ve ürününüzün fotoğrafı, stok görselden çok daha iyi iş görüyor. Fabrikanın gerçekten var olduğunu gösteren tek şey o.

Site yayına çıktıktan sonra ortada kalır mıyım?

Hayır. Teslimde panel eğitimi veriyoruz ve destek dönemi boyunca çıkan hataları ücretsiz düzeltiyoruz. Destek süresi ve kapsamı sözleşmede yazılı. İlk üç ay boyunca indeksleme hatalarını ve form kayıtlarını biz de izliyoruz, bir sorun görürsek siz fark etmeden haber veriyoruz.

teknik

Kaynak kodu ve alan adı kimde kalıyor?

Sizde. Proje bedeli ödendiğinde kod, veritabanı şeması ve içerik size geçiyor; alan adı zaten sizin adınıza kayıtlı oluyor. Yıllık lisansla kiralanan, ayrılınca elinizde hiçbir şey kalmayan bir model uygulamıyoruz. Teslim dosyasında kod deposu, veritabanı yedeği, ortam değişkenleri listesi ve kurulum yönergesi bulunur.

Hangi teknolojilerle geliştirme yapıyorsunuz?

TypeScript, Next.js ve React; sunucu tarafında Node.js; veritabanında PostgreSQL ya da MariaDB; arayüzde Tailwind CSS üzerine kurduğumuz kendi bileşen setimiz. Sayfalar sunucuda üretiliyor, yani arama motorları ve yapay zekâ tarayıcıları içeriği JavaScript çalıştırmadan okuyabiliyor. Bu yığını seçmemizin bir sebebi de yaygın olması: bizden sonra devralacak geliştiriciyi bulmak zor olmuyor.

WordPress kullanıyor musunuz?

Duruma göre. İçeriği sık değişen, yapısı standart bir tanıtım sitesi için hâlâ makul bir tercih ve size özel geliştirme önermeyiz. Ama bayi girişi, kullanıcıya göre değişen fiyat ya da başka bir sistemle veri alışverişi devreye girdiğinde eklenti zincirine bağlı kalmak pahalıya çıkıyor. Hangisinin sizin için doğru olduğunu ilk görüşmede birlikte karar veriyoruz.

Site telefonda nasıl çalışacak?

Düzeni önce küçük ekran için kuruyor, masaüstünü onun üzerine genişletiyoruz. Teslimden önce gerçek cihazlarda deniyoruz. Hız ölçümlerine de mobil veri üzerinden bakıyoruz, çünkü Google sıralamada mobil sürümü esas alıyor.

Alan adı ve barındırmayı siz mi alıyorsunuz?

İkisi de sizin adınıza alınır ve ödemesini siz yaparsınız; kurulumu ve yönlendirmeleri biz hallederiz. Mevcut alan adınız ve sunucunuz varsa onun üzerinde çalışırız. Sunucu seçimi projenin altyapısına bağlı: Node.js desteği olmayan paylaşımlı barındırmalarda mimariyi ona göre kuruyoruz, sizi sunucu değiştirmeye zorlamıyoruz.

Başka firmanın yaptığı siteyi devralır mısınız?

Alırız, ama önce koda bakmamız gerekiyor. İnceleme sonunda üç cevaptan biri çıkıyor: olduğu gibi devam edelim, parça parça yenileyelim ya da sıfırdan yazalım. Kararı ekonomiye göre veriyoruz. Bazı projelerde mevcut kodu düzeltmek yeniden yazmaktan pahalıya geliyor ve bunu size açıkça söylüyoruz.

Güvenlik için hangi önlemler alınıyor?

Tarayıcıdan gelen hiçbir veriye güvenmiyor, her şeyi sunucuda yeniden doğruluyoruz. Parolalar geri döndürülemeyecek şekilde saklanıyor. Yetki kontrolü arayüzde değil sunucuda yapılıyor, çünkü gizlenmiş bir buton yetki sınırı sayılmaz. Formlarda hız sınırlama ve bot doğrulaması var. Kart bilgisi hiçbir zaman bizim sunucumuza düşmüyor. Yedekleme kurulduktan sonra geri dönüş denemesi yapıyoruz; denenmemiş yedek yedek değildir.

Mağazada ödeme altyapısı nasıl kuruluyor?

Ya bankanızdan sanal POS alırsınız ya da bir ödeme kuruluşunun altyapısını kullanırız. Bankanın komisyonu genelde daha düşük, başvurusu daha uzun; ödeme kuruluşu tersi. Her iki durumda da kart bilgisi sağlayıcının çerçevesinde giriliyor, bize ulaşmıyor. Başvuru öncesinde sağlayıcıların istediği yasal sayfaları yayına hazır hale getiriyoruz, aksi halde başvurular geri dönüyor.

İnternetten satış yapmak için hangi yasal şartlar var?

Başlıcaları: mesafeli satış sözleşmesi ve ön bilgilendirme (6502 sayılı Kanun), künye bilgileri ile ticari ileti izni (6563 sayılı Kanun), ETBİS kaydı ve KVKK aydınlatma metni. Bu sayfaların taslaklarını kurulum kapsamında hazırlıyoruz. Ama şunu net söyleyelim: biz hukukçu değiliz, metinlerin yayından önce avukatınız ya da mali müşaviriniz tarafından okunması gerekiyor.

Paneli kendim kullanabilir miyim?

Amaç bu. Panel Türkçe ve yalnızca sizin gerçekten değiştireceğiniz alanları içeriyor; kullanılmayacak yüzlerce ayarla doldurmuyoruz. Teslimde ekran kaydı ya da yüz yüze eğitim veriyoruz. Fiyat, metin, görsel, blog yazısı ve referans güncellemesi için bizi beklemenize gerek kalmıyor.

seo

Arama motoru çalışmasının sonucu ne zaman görülür?

Teknik düzeltmelerin etkisi birkaç hafta içinde gösterim verisine yansıyor. İçerik ve otorite tarafı daha uzun sürüyor; rekabete, sitenin yaşına ve mevcut durumuna göre aylarla ölçülüyor. Birkaç hafta içinde ilk sıra söyleyen teklifleri ciddiye almayın.

İlk sayfa garantisi veriyor musunuz?

Hayır, kimse veremez. Google'ın sıralama algoritması dışarıdan kontrol edilebilir bir şey değil. Garanti verilen tekliflerde genellikle ya kimsenin aramadığı kelimeler seçiliyor ya da uzun vadede siteye zarar veren yöntemler kullanılıyor. Bizim taahhüdümüz yapılacak işin listesi ve her ay raporlanan ölçüm.

Arama motoru içeriklerini kim yazıyor?

Planı biz çıkarıyoruz: hangi sayfa hangi soruya cevap verecek, hangi aramayı karşılayacak. Yazımı ya biz üstleniyoruz ya sizin ekibiniz yazıyor, biz düzenliyoruz. Teknik doğruluk gerektiren sektörlerde metinlerin sizin onayınızdan geçmesini şart koşuyoruz; yanlış bir teknik bilgi sitede kaldığında bedelini siz ödüyorsunuz.

Site yenilenince Google sıralamalarım gider mi?

Doğru yapılırsa gitmez. Kaybın sebebi neredeyse her zaman aynı: eski adreslerin yenilerine yönlendirilmemesi. Yayına almadan önce eski adreslerin tamamı için yönlendirme haritası çıkarıyor, kaldırılan içerikleri 410 ile işaretliyor ve yayından sonra tek tek doğruluyoruz. Kendi sitemizi yenilerken de aynısını yaptık.

Arama motoru çalışmasıyla Google Ads arasındaki fark nedir?

Ads tıklama başına ödediğiniz reklam: sonucu gün içinde başlar, bütçe durunca görünürlük de durur. Diğeri sitenin kendi kalitesiyle organik olarak görünmesi: aylar sürer, ama çalışma durduğunda kazanım bir süre daha devam eder. Biri bugünün talebini yakalar, diğeri yarının trafiğini biriktirir. Bütçeniz tek kanala yetiyorsa seçim aciliyete göre yapılır.

Yerel aramalarda görünmek için ne gerekiyor?

Önce tutarlılık: firma adı, adres ve telefon sitede, Google Business Profile'da ve dizinlerde birebir aynı yazılmalı. Üç farklı adres, tek adresten daha kötü sonuç veriyor. Sonrası daha sıkıcı ama işe yarayan şeyler: doğru işletme kategorisi, gerçek hizmet açıklamaları, konumun yapısal veriyle işaretlenmesi ve müşteri yorumları. Yorum istemek meşru, satın almak değil.

ChatGPT ve Google AI Overviews'ta çıkmak için ne yapılabilir?

Bu alanda abartı çok, o yüzden bilineni söyleyelim. Google, llms.txt dosyasını kullanmadığını açıkça belirtti. Mayıs 2026'da yayımlanan bir çalışma da AI Overviews'ta zaten görünen sayfalara şema eklemenin alıntı sayısını ölçülebilir biçimde artırmadığını gösterdi. Bu yüzden ağırlığı içeriğe veriyoruz: soru başlıklı bölümler, tek cümlede alıntılanabilir tanımlar, tarihli veri ve karşılaştırma tabloları. Teknik tarafı maliyeti düşük olduğu için yine de yapıyoruz, sihirli çözüm diye satmıyoruz.

Benim işimde arama motoru çalışması gerçekten gerekli mi?

Her firmada gerekli değil. Müşterileriniz sizi zaten tanıyorsa ve iş ağızdan ağıza geliyorsa, aylık bir anlaşma yerine tek seferlik teknik denetim çoğu zaman yeterli oluyor. Aylık çalışmanın karşılığını, ürününüz internetten aranıyorsa alırsınız. Arama hacmi düşük bir alandaysanız bunu görüşmede söylüyoruz.

odeme

Ödeme nasıl yapılıyor?

Şu an banka havalesi ve EFT ile. Sipariş oluşturduğunuzda hesap bilgileri ve sipariş numaranız hem ekranda hem e-postanızda oluyor; açıklamaya sipariş numarasını yazmanız yeterli. Kartla online ödeme altyapısı yazıldı ve hazır bekliyor, onay verildiği gün devreye alınabilir.

Ödemeyi taksitlendirebilir miyim?

Proje bedelini aşamalara bölüyoruz: başlangıçta ön ödeme, tasarım onayında ara ödeme, teslimde bakiye. Dağılım teklifte yazılı oluyor. Kart taksiti, online ödeme açıldığında bankanın sunduğu seçeneklerle mümkün olacak.

Fatura kesiliyor mu?

Evet, her hizmet için. Kurumsal müşterilere e-fatura veya e-arşiv, bireysel müşterilere e-arşiv fatura düzenliyoruz. Fatura bilgilerinizi sipariş formunda iletmeniz yeterli.

İade koşulları nedir?

İşin hangi aşamasında olduğuna bakıyoruz. Başlanmamışsa tahsil edilen tutar tamamen geri ödenir. Kısmen yapılmışsa tamamlanan kalemlerin bedeli düşülür, kalanı iade edilir ve dökümünü yazılı veririz. Teslim edilmiş iş iade kapsamında değil. Alan adı, barındırma ve reklam bütçesi gibi üçüncü taraflara ödenen kalemler de iade edilemiyor. Ayrıntı /iade-ve-teslimat sayfasında.

Sözleşme imzalıyor muyuz?

Evet, ödeme almadan önce. Sözleşmede kapsam listesi, teslim takvimi, revizyon sayısı, ödeme planı, kodun kime geçtiği ve destek koşulları yazılı oluyor. Neyin dahil olmadığını da ayrıca yazıyoruz; kapsam tartışmalarının tamamı o satırların eksikliğinden çıkıyor.

Sorunuz listede yok mu?

Yazın, doğrudan yanıtlayıp listeye de ekleyelim.